Vào tháng 5 năm 2026, Hội đồng CERN đã đưa ra một quyết định mang tính lịch sử: chọn Future Circular Collider (FCC) làm dự án hàng đầu cho tương lai của vật lý hạt. Với chu vi lên tới 91 km, FCC sẽ thay thế Large Hadron Collider (LHC) – cỗ máy đã giúp phát hiện hạt Higgs vào năm 2012 – và mở ra một kỷ nguyên mới cho nghiên cứu cơ bản.
LHC, mặc dù đã đạt được những thành tựu vĩ đại, đang tiến gần đến cuối vòng đời. Sau khi kết thúc các đợt thu thập dữ liệu vào giữa thập niên 2030, nó sẽ không thể trả lời những câu hỏi sâu sắc nhất về các hạt nặng nhất, tồn tại ngắn nhất và sản phẩm phân rã của chúng. Để tiếp tục khám phá, một cỗ máy mới là điều cần thiết.
FCC, trong giai đoạn đầu (FCC-ee), sẽ là một máy gia tốc electron-positron, cho phép tạo ra hàng triệu hạt Higgs, W, Z và top quark trong môi trường sạch nhất có thể. Điều này sẽ giúp các nhà khoa học đo đạc các tính chất của chúng với độ chính xác chưa từng có, phát hiện những sai lệch nhỏ nhất so với Mô hình Chuẩn – nơi vật lý mới có thể ẩn náu.
“Chúng ta cần một cỗ máy có khả năng thăm dò những gì HL-LHC không thể,” Ethan Siegel, tác giả bài viết, nhận xét. “Với FCC, chúng ta có thể đạt tới năng lượng 365 GeV, sản xuất hàng triệu hạt Higgs và nghiên cứu sự tự tương tác của chúng – một câu hỏi then chốt về cơ chế Higgs.”
Quyết định này đặt châu Âu trở lại vị trí dẫn đầu trong vật lý năng lượng cao thế kỷ 21, sau khi Hoa Kỳ ngừng vận hành Tevatron vào năm 2011. Dù một số quốc gia đã từ bỏ các nghiên cứu tiên phong, CERN vẫn tiếp tục đầu tư vào tương lai của khoa học cơ bản.
“Khoa học không chỉ thuộc về một quốc gia,” bài viết nhấn mạnh. “Điều quan trọng là đầu tư vào việc tìm kiếm những câu trả lời cho chính chúng ta. Nếu không nhìn, chúng ta chắc chắn sẽ không khám phá ra điều gì mới.”